Autor: adwokat Wioleta Banach · Kancelaria Adwokacka w Rzeszowie · Prawo rodzinne

Jesteśmy ograniczeni liczbą spotkań – to niemal najkrótsze streszczenie każdego postanowienia o kontaktach. Prawo ma ten talent, że nawet tęsknotę potrafi rozpisać na dni i godziny.
Ustalenie kontaktów z dzieckiem to określenie — w porozumieniu rodziców albo przez sąd — kiedy, gdzie i w jakiej formie rodzic, który nie mieszka z dzieckiem, będzie się z nim widywał i porozumiewał. Jeśli rodzice nie potrafią się dogadać, należy złożyć wniosek do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka; opłata wynosi 100 zł, a sąd rozstrzyga, kierując się przede wszystkim dobrem dziecka.
Poniżej wyjaśniam, jak w praktyce wygląda ustalenie kontaktów z dzieckiem: jak przygotować wniosek, jak przebiega sprawa, ile to kosztuje i trwa, co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia spotkania, i jak zmienić kontakty, które przestały pasować do życia.
Spis treści
- Czym są kontakty z dzieckiem i kogo dotyczą?
- Jak można ustalić kontakty z dzieckiem?
- Wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem — co powinien zawierać?
- Jak wygląda sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem?
- Zabezpieczenie kontaktów na czas trwania sprawy
- Ile kosztuje i ile trwa ustalenie kontaktów z dzieckiem?
- Jak często ojciec może widywać dziecko? Przykładowy harmonogram
- Ustalenie kontaktów z dzieckiem na odległość i z rodzicem za granicą
- Kontakty dziadków i rodzeństwa z dzieckiem
- Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty?
- Zmiana ustalonych kontaktów
- Czy dziecko może odmówić kontaktów z rodzicem?
- Czy do sprawy o kontakty potrzebny jest adwokat?
- FAQ — najczęściej zadawane pytania
Czym są kontakty z dzieckiem i kogo dotyczą?
Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów, niezależnie od władzy rodzicielskiej. To ważne rozróżnienie: rodzic z ograniczoną, a nawet odebraną władzą rodzicielską nadal co do zasady może widywać dziecko, chyba że sąd orzeknie inaczej.
Kontakty to nie tylko spotkania. Art. 113 § 2 k.r.o. obejmuje nimi odwiedziny, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, rozmowy telefoniczne, korespondencję i komunikację przez Internet. Nawiasem mówiąc: klienci często mówią potocznie o „widzeniach”.
Nie ma też znaczenia, czy rodzice byli małżeństwem. Ustalenie kontaktów z dzieckiem wygląda tak samo po rozwodzie, po rozstaniu partnerów, jak i wtedy, gdy rodzice nigdy nie mieszkali razem.
Jak można ustalić kontakty z dzieckiem?
Przepisy wskazują najpierw na porozumienie rodziców, a dopiero gdy go brak — na sąd (art. 113¹ k.r.o.). W praktyce są cztery drogi:
- porozumienie rodziców — najlepiej pisemne i konkretne (dni, godziny, sposób odbioru dziecka), np. w formie rodzicielskiego planu wychowawczego;
- ugoda przed mediatorem zatwierdzona przez sąd — ma moc ugody sądowej, więc można ją egzekwować;
- wyrok rozwodowy — sąd w wyroku rozwodowym, rozstrzyga o kontaktach z małoletnim dzieckiem obowiązkowo; szerzej o samym procesie piszę we wpisie o rozwodzie z orzeczeniem o winie;
- postanowienie sądu opiekuńczego wydane na wniosek jednego z rodziców — sądowe ustalenie kontaktów z dzieckiem opisuję w dalszej części tekstu.
Porozumienie ustne działa, dopóki obie strony są w dobrym nastroju. Przy pierwszym poważniejszym konflikcie okazuje się, że nie da się go wyegzekwować. Dlatego nawet przy dobrych relacjach warto spisać zasady, a gdy relacje są złe, zabiegać o orzeczenie albo zatwierdzoną ugodę.
Co powinno znaleźć się w takim porozumieniu? Przede wszystkim konkretne dni i godziny spotkań w zwykłym tygodniu, osobne zasady na ferie, wakacje i święta, sposób odbioru i odprowadzenia dziecka oraz zasady kontaktu telefonicznego lub wideo. Warto też ustalić, co dzieje się, gdy dziecko jest chore albo gdy jeden z rodziców musi odwołać spotkanie, np. czy i w jakim terminie kontakt się odrabia. Im więcej takich sytuacji przewidzicie na spokojnie, tym mniej będziecie ich rozstrzygać w emocjach. Jeśli porozumienie ma później stać się podstawą ugody przed mediatorem albo wniosku o ustalenie kontaktów z dzieckiem, taki szczegółowy zapis ułatwia pracę sądowi i może skrócić postępowanie.
Jedno zastrzeżenie, które często zaskakuje: kontakty i alimenty to dwie odrębne sprawy. Brak alimentów nie uprawnia do wstrzymania spotkań z dzieckiem, a utrudnianie spotkań nie zwalnia z płacenia alimentów. O sprawach alimentacyjnych piszę osobno we wpisie o adwokacie od alimentów w Rzeszowie.
Wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem — co powinien zawierać?

Sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem toczy się w postępowaniu nieprocesowym, dlatego składa się wniosek, a nie pozew; strony to wnioskodawca i uczestnik, a nie powód i pozwany. Właściwy jest sąd rejonowy (wydział rodzinny i nieletnich) miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka. Jeśli dziecko mieszka w Rzeszowie, będzie to Sąd Rejonowy w Rzeszowie.
Wniosek powinien zawierać:
- oznaczenie sądu oraz uczestników (rodziców i dziecka) z adresami i numerami PESEL;
- konkretne żądanie — dni tygodnia, godziny, weekendy, ferie, wakacje, święta, sposób odbioru i odprowadzenia dziecka, kontakt telefoniczny lub wideo;
- uzasadnienie — z kim dziecko mieszka, jak wyglądały dotychczasowe kontakty, jaka jest więź z dzieckiem i dlaczego proponujesz właśnie taki harmonogram;
- dowody — np. korespondencję, plan zajęć dziecka, zeznania świadków, wniosek o opinię Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS);
- ewentualny wniosek o zabezpieczenie kontaktów na czas sprawy;
- podpis i załączniki: odpis aktu urodzenia dziecka, dowód opłaty, odpis wniosku dla drugiego rodzica.
Najczęstszy błąd, jaki widzę we wnioskach pisanych samodzielnie, to ogólniki w rodzaju „kontakty w każdy weekend”. Postanowienie musi być na tyle precyzyjne, żeby dało się je wykonać, a w razie potrzeby wyegzekwować; sąd nie dopisze godzin za strony. Dobry wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem czyta się trochę jak rozkład jazdy: wiadomo, kto, kiedy, dokąd i skąd odbiera dziecko.
Jak wygląda sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem?

Krok 1. Odpowiedź drugiego rodzica
Sąd doręcza odpis wniosku drugiemu rodzicowi, który może zająć stanowisko i przedstawić własną propozycję kontaktów. Często dopiero na tym etapie widać, jak daleko są od siebie stanowiska.
Krok 2. Rozprawa i postępowanie dowodowe
Sąd przesłuchuje rodziców, ewentualnie świadków, i może skierować strony do mediacji. Gdy konflikt jest głęboki albo pojawiają się zarzuty co do kompetencji wychowawczych, sąd zleca opinię OZSS; psychologowie badają więzi dziecka z każdym z rodziców. Dziecko, które jest na to wystarczająco dojrzałe, sąd wysłuchuje, w miarę możliwości poza salą rozpraw.
Do rozprawy warto przyjść przygotowanym. Przydaje się aktualny plan tygodnia dziecka (szkoła, zajęcia dodatkowe, leczenie), własny grafik pracy, krótka notatka o tym, jak wyglądały dotychczasowe spotkania, oraz wydruki korespondencji, jeśli dotyczą odwoływanych lub utrudnianych kontaktów. Sąd docenia rodzica, który mówi o potrzebach dziecka, a nie o winach byłego partnera. Spokojna, rzeczowa propozycja harmonogramu przekonuje bardziej niż najdłuższa lista pretensji.
Krok 3. Postanowienie
Sąd wydaje postanowienie, w którym ustala harmonogram kontaktów, a gdy wymaga tego dobro dziecka może je ograniczyć (np. do spotkań w obecności kuratora lub drugiego rodzica) albo, w sytuacjach wyjątkowych, zakazać (art. 113²–113³ k.r.o.). Może też zobowiązać rodziców np. do terapii rodzinnej lub mediacji (art. 113⁴ k.r.o.).
Od postanowienia co do istoty przysługuje apelacja: najpierw w ciągu tygodnia składa się wniosek o uzasadnienie, a apelację w terminie dwóch tygodni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Postanowienie staje się skuteczne i wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że sąd postanowi inaczej. Dopiero wtedy ustalenie kontaktów z dzieckiem jest ostateczne, a jego wykonania można dochodzić przed sądem.
Zabezpieczenie kontaktów na czas trwania sprawy
Czas jest okrutną instytucją — to zdanie, które w sprawach rodzinnych nabiera wyjątkowo dosłownego znaczenia. Kilka miesięcy bez kontaktu to dla małego dziecka bardzo długo, a więź raz osłabiona odbudowuje się wolniej, niż toczy się proces.
Dlatego razem z wnioskiem o ustalenie kontaktów z dzieckiem (albo w każdej chwili w toku sprawy) można złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd ustala wtedy tymczasowy harmonogram, który obowiązuje do końca postępowania. Wniosek trzeba uprawdopodobnić, tzn. pokazać, że kontakty są realnie blokowane albo nieuregulowane, i że czekanie na koniec sprawy zaszkodzi relacji z dzieckiem.
Ile kosztuje i ile trwa ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Sama opłata sądowa jest niska: wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem kosztuje 100 zł (opłata stała z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do tego mogą dojść wydatki na opinię biegłych, np. OZSS, oraz jeśli korzystasz z pomocy profesjonalisty, wynagrodzenie pełnomocnika, ustalane indywidualnie.
W postępowaniu nieprocesowym obowiązuje zasada, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). W praktyce oznacza to, że nawet „wygrany” rodzic zwykle nie odzyskuje od drugiego kosztów adwokata. Osoba w trudnej sytuacji finansowej może wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych, dołączając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu.
Czas trwania zależy przede wszystkim od tego, czy rodzice potrafią się porozumieć. Gdy dochodzą do ugody na pierwszej rozprawie, ustalenie kontaktów z dzieckiem może zamknąć się w kilka miesięcy od złożenia wniosku. Gdy potrzebna jest opinia OZSS, kilka terminów i apelacja, trzeba liczyć się z rokiem lub dłużej; stąd znaczenie zabezpieczenia na czas sprawy.
Jak często ojciec może widywać dziecko? Przykładowy harmonogram

Przepisy nie przewidują żadnej „normy” spotkań ani dla ojca, ani dla matki. Sąd bierze pod uwagę wiek dziecka, jego zdrowie, szkołę i zajęcia, odległość między domami rodziców, ich pracę oraz dotychczasową więź. Inaczej wyglądają kontakty z niemowlęciem (krótsze, częstsze, w znanym dziecku otoczeniu), a inaczej z nastolatkiem, który ma własny kalendarz.
W praktyce ustalenie kontaktów z dzieckiem w wieku szkolnym często prowadzi do takiego układu:
| Okres | Przykładowe kontakty |
|---|---|
| Weekendy | co drugi weekend, od piątku 17:00 do niedzieli 18:00 |
| Dni powszednie | jedno popołudnie w tygodniu, np. środa 15:00–19:00 |
| Ferie zimowe | pierwszy lub drugi tydzień, naprzemiennie co roku |
| Wakacje | dwa tygodnie w lipcu lub sierpniu |
| Święta | naprzemiennie: w latach parzystych Wigilia, w nieparzystych Wielkanoc |
| Kontakt zdalny | rozmowa telefoniczna lub wideo, np. dwa razy w tygodniu o stałej porze |
To ilustracja, nie wzór do skopiowania. Najlepszy harmonogram to taki, który uwzględnia rzeczywisty plan tygodnia dziecka i obojga rodziców i który da się dotrzymać bez codziennych negocjacji.
Ustalenie kontaktów z dzieckiem na odległość i z rodzicem za granicą
Gdy rodzice mieszkają w różnych miastach albo jeden z nich pracuje za granicą, cotygodniowe popołudnia przestają być realne. Wtedy ustalenie kontaktów z dzieckiem zwykle opiera się na rzadszych, ale dłuższych spotkaniach, np. jeden dłuższy weekend w miesiącu, większa część wakacji i ferii, uzupełnionych o stały kontakt wideo w ustalone dni.
We wniosku warto od razu rozpisać logistykę: kto przywozi i odbiera dziecko, gdzie następuje przekazanie i kto ponosi koszty podróży. Jeśli spotkania mają odbywać się poza Polską, dobrze, by postanowienie wprost to przewidywało. Bez tego każdy wyjazd może stać się zarzewiem kolejnego sporu, a niekiedy także odrębnej sprawy o zgodę na wyjazd dziecka.
Kontakty dziadków i rodzeństwa z dzieckiem
Przepisy o kontaktach rodziców stosuje się odpowiednio do rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej (np. ojczyma lub macochy) oraz osób, które przez dłuższy czas sprawowały pieczę nad dzieckiem (art. 113⁶ k.r.o.). Wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem może więc złożyć np. babcia, której po rozstaniu rodziców przestano pokazywać wnuka.
Uczestnikami takiej sprawy są rodzice dziecka. Sąd ocenia, czy kontakty z dziadkami służą dziecku. Sam konflikt dorosłych nie przesądza o odmowie, ale sąd bierze pod uwagę, czy spotkania nie będą dla dziecka źródłem napięć między domami.
Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty?
Bywa, że ustalenie kontaktów z dzieckiem to dopiero połowa drogi, bo postanowienie trzeba jeszcze wykonać. Gdy rodzic, u którego mieszka dziecko, nie wydaje go w ustalonych terminach albo gdy rodzic uprawniony nie przychodzi na spotkania lub nie odwozi dziecka na czas, można wszcząć postępowanie o wykonanie kontaktów (art. 598¹⁵–598¹⁶ k.p.c.). Działa ono dwuetapowo:
- sąd zagraża nakazaniem zapłaty określonej kwoty za każde naruszenie;
- jeśli naruszenia trwają, sąd nakazuje zapłatę tej kwoty, którą w razie potrzeby ściąga komornik.
Policja nie jest właściwym organem do wykonywania kontaktów, jej interwencja może co najwyżej udokumentować zdarzenie. Sąd może natomiast zarządzić, by przy przekazywaniu dziecka był obecny kurator. Uporczywe utrudnianie kontaktów bywa też brane pod uwagę przy ocenie, czy rodzic właściwie wykonuje władzę rodzicielską.
Zmiana ustalonych kontaktów
Ustalenie kontaktów z dzieckiem nie jest dane raz na zawsze. Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie albo zatwierdzoną ugodę, jeśli wymaga tego dobro dziecka (art. 113⁵ k.r.o.). Typowe powody to przeprowadzka jednego z rodziców, zmiana szkoły, nowy system pracy zmianowej albo po prostu wiek dziecka — harmonogram ustalony dla przedszkolaka rzadko pasuje czternastolatkowi.
Wniosek o zmianę kontaktów wygląda podobnie jak wniosek o ich ustalenie, ale w uzasadnieniu trzeba wykazać, co się zmieniło od poprzedniego orzeczenia. Samo niezadowolenie z wcześniejszego rozstrzygnięcia nie wystarczy.
Czy dziecko może odmówić kontaktów z rodzicem?
Formalnie kontakty są także obowiązkiem dziecka, ale sąd nie lekceważy jego zdania, tym bardziej, im jest starsze. Najpierw trzeba ustalić przyczynę niechęci: czy wynika z rzeczywistych doświadczeń z rodzicem, czy z konfliktu lojalnościowego, w który dziecko zostało wciągnięte.
W zależności od odpowiedzi sąd może dostosować formę kontaktów (np. stopniowe zwiększanie czasu, spotkania w obecności kuratora lub psychologa), zobowiązać rodziców do terapii albo gdy kontakty naprawdę szkodzą dziecku, ograniczyć je. Kluczowa bywa tu opinia OZSS.
Czy do sprawy o kontakty potrzebny jest adwokat?
Nie jest wymagany: w sprawie o ustalenie kontaktów z dzieckiem nie obowiązuje przymus adwokacki i wniosek można złożyć samodzielnie. Pomoc pełnomocnika ma jednak sens zwłaszcza wtedy, gdy drugi rodzic blokuje kontakty, w tle są zarzuty przemocy lub uzależnień, sprawa łączy się z rozwodem albo dziecko ma mieszkać za granicą.
Adwokat przygotuje harmonogram, który da się wykonać i wyegzekwować, dobierze dowody, złoży wniosek o zabezpieczenie i będzie reprezentować Cię na rozprawach. Moim zadaniem nie jest „wygranie dziecka”, tylko doprowadzenie do takiego ustalenia kontaktów z dzieckiem, które przetrwa pierwszy konflikt o godzinę odbioru.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Jak najlepiej ustalić kontakty ojca z dzieckiem?
Najlepiej w pisemnym porozumieniu rodziców, ewentualnie w ugodzie zawartej przed mediatorem i zatwierdzonej przez sąd. Taki dokument powinien wskazywać konkretne dni, godziny i sposób odbioru dziecka. Jeśli porozumienie jest niemożliwe, ojciec składa wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
Ile widzeń przysługuje ojcu?
Przepisy nie określają liczby spotkań, sąd ustala ją indywidualnie, kierując się dobrem dziecka, jego wiekiem i planem dnia oraz sytuacją rodziców. W praktyce częsty jest układ: co drugi weekend, jedno popołudnie w tygodniu, część ferii i wakacji oraz naprzemiennie święta.
Jak wygląda sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Zaczyna się od wniosku do sądu rejonowego (opłata 100 zł), na który drugi rodzic może odpowiedzieć. Na rozprawie sąd przesłuchuje rodziców, czasem świadków, może zlecić opinię OZSS i wysłuchać dziecko. Kończy się postanowieniem, od którego przysługuje apelacja.
Jak często ojciec może mieć kontakt z dzieckiem?
To pytanie w praktyce pokrywa się z poprzednim o liczbę „widzeń”: nie ma ustawowej normy, a częstotliwość zależy od wieku dziecka, odległości między domami i możliwości rodziców. Poza spotkaniami osobistymi sąd może ustalić stały kontakt telefoniczny lub wideo, np. kilka razy w tygodniu.
Ile trwa sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Przy porozumieniu rodziców na pierwszej rozprawie zwykle kilka miesięcy od złożenia wniosku. Jeśli potrzebna jest opinia OZSS i kilka terminów, rok lub dłużej. Na czas trwania sprawy warto złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów.
Ile kosztuje ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł. Do tego mogą dojść koszty opinii biegłych oraz wynagrodzenie pełnomocnika, ustalane indywidualnie w zależności od stopnia skomplikowania sprawy.
Potrzebujesz pomocy w sprawie o ustalenie kontaktów z dzieckiem w Rzeszowie?
Dobrze przygotowany wniosek — z konkretnym, wykonalnym harmonogramem i przemyślanymi dowodami — często decyduje o tym, czy sprawa skończy się na pierwszej rozprawie, czy potrwa rok. Pełny zakres spraw rodzinnych, które prowadzę, znajdziesz na stronie specjalizacji „Prawo rodzinne”.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Wioleta Banach
ul. gen. M. Langiewicza 7/1, 35-021 Rzeszów
tel.: 792 743 264
e-mail: adwokat.banach@interia.pl
Zobacz pełną ofertę w zakresie prawa rodzinnego → · Więcej wpisów na blogu Kancelarii →
O autorce: Wioleta Banach jest adwokatem wpisanym na listę Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie. Ukończyła prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego i odbyła aplikację adwokacką przy ORA w Rzeszowie. Obok spraw karnych prowadzi sprawy z zakresu prawa rodzinnego, w tym o ustalenie i zmianę kontaktów z dzieckiem, władzę rodzicielską, alimenty i rozwody.
Stan prawny na dzień publikacji wpisu. Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie — każda sprawa o kontakty z dzieckiem wymaga indywidualnej analizy sytuacji rodziny i dokumentów.

